Vijvers · Onderhoud

Vijver winterklaar maken

Zes stappen die voorkomen dat je vijver — en de vissen erin — schade oplopen door de vorst.

Een vijver vraagt het grootste deel van het jaar weinig omkijken, maar de overgang naar de winter is de uitzondering. Bladafval dat verteert onder water, een dichtgevroren oppervlak zonder gasuitwisseling, planten die wegrotten in plaats van afgestorven te blijven liggen: het zijn allemaal problemen die zich in het najaar laten voorkomen, maar in januari veel moeilijker te herstellen zijn.

Kort antwoord

Span een net over de vijver tegen bladafval, verwijder afgestorven plantenresten, verminder de voeding van vissen naarmate het water afkoelt, en zorg met een vijververwarming of beluchter voor een open plek in het ijs zodra het vriest. Zo blijft het water gezond en krijgen vissen en planten voldoende zuurstof, ook onder een dichtgevroren oppervlak.

Vijver Lava

Van herfst tot vorst: wat wanneer te doen

Oktober — voor het grootste bladval

Span een net strak over de vijver, vóór de bladval goed op gang komt. Verwijder afgestorven of stervende plantendelen — die verteren anders onder water en verbruiken zuurstof. Maai waterplanten terug tot net boven het water.

November — water en vissen voorbereiden

Verminder de hoeveelheid visvoeder geleidelijk naarmate de watertemperatuur daalt: bij kouder water vertraagt de spijsvertering van vissen sterk. Verwijder het net zodra het grootste bladval voorbij is en controleer de bodem op opgehoopt slib.

December — klaar voor de vorst

Stop met voederen zodra het water blijvend kouder wordt dan ongeveer 10°C. Installeer een vijververwarming, beluchter of drijvende ijsvrije bal, zodat er ook bij een dichtgevroren oppervlak een opening blijft voor gasuitwisseling.

Let op: nooit het ijs openbreken door erop te slaan

De schokgolf kan vissen verwonden of zelfs doden. Gebruik in plaats daarvan warm water om voorzichtig een opening te smelten, of installeer op tijd een vijververwarming zodat het probleem zich niet voordoet.

Waarom die open plek in het ijs zo belangrijk is

Onder een volledig dichtgevroren oppervlak kan er geen gasuitwisseling meer plaatsvinden: zuurstof kan er niet meer bij, en schadelijke gassen van verterend organisch materiaal op de bodem raken niet meer weg. Bij een langere periode van strenge vorst kan dat vissen in gevaar brengen. Een kleine open plek, onderhouden met een vijververwarming of beluchter, is vaak het verschil tussen een vijver die de winter probleemloos doorkomt en een die schade oploopt.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn vissen ’s winters nog voederen? 
Zodra het water blijvend onder ongeveer 10°C komt, kunnen vissen voedsel nauwelijks nog verteren. Voederen op dat moment doet meer kwaad dan goed – stop dan volledig tot het water in het voorjaar weer opwarmt.
Moet ik de pomp en filter in de winter uit de vijver halen?
Dat hangt af van de diepte van je vijver en het type pomp. In een ondiepe vijver is uithalen om vorstschade te voorkomen vaak aan te raden; in een diepere vijver kan een vorstbestendige pomp soms wel blijven draaien om het water in beweging te houden.
Is een net echt nodig, of kan ik het blad ook gewoon wegscheppen?
Een net is efficiënter: het houdt blad tegen voor het zinkt en begint te verteren. Eenmaal op de bodem is blad veel moeilijker te verwijderen zonder het water te vertroebelen.
Overleven waterplanten de winter gewoon in de vijver?
De meeste winterharde waterplanten overleven prima in de vijver, mits je afgestorven bladeren en stengels op tijd terugsnoeit. Minder winterharde soorten haal je best binnen of bescherm je extra tegen vorst.